Abenomics và vị Thủ tướng tại vị lâu nhất ở Nhật Bản

Hoàng An - 28/01/2020 20:12 (GMT+7)

(VNF) - Tính đến cuối tháng 11/2019, ông Shinzo Abe đã vượt qua Taro Katsuka trở thành vị thủ tướng phục vụ lâu nhất trong lịch sử Nhật Bản, với 2.886 ngày tại vị. Mặc dù để lại nhiều dấu ấn trong đời sống chính trị của nước Nhật đương đại nhưng khi nhắc tới Shinzo Abe, người ta vẫn thường nói đến "chính sách Abenomics" một chính sách đã đưa nước Nhật ra khỏi tình trạng đình trệ kinh tế trong thời kỳ rất dài.

VNF

Luồng gió mới cho kinh tế Nhật Bản

Sau khi tái đắc cử năm 2012, Thủ tướng Shinzo Abe đã công bố một chương trình kinh tế toàn diện mang tên “Abenomics” vào đầu năm 2013 với mục tiêu nhằm thúc đẩy tiêu dùng nội địa, tăng trưởng GDP và nâng lạm phát lên mức 2%.

Đến cuối năm 2014, Chính phủ Nhật Bản công bố chính sách Abenomics giai đoạn 2 (Abenomics 2.0) với những mục tiêu tham vọng và dài hạn hơn: Đó là nâng mức tăng trưởng kinh tế thêm khoảng 20% GDP, tương ứng 600 nghìn tỷ yên (5.000 tỷ USD) vào năm 2020; Tiếp đến là tăng cường các biện pháp hỗ trợ nuôi và sinh con; Và cuối cùng là cải thiện an sinh xã hội qua tăng cường xây dựng nhà dưỡng lão mới giúp người lao động yên tâm làm việc.

Để làm được những việc này, Chính phủ Nhật Bản tập trung vào 3 trụ cột chính: nới lỏng tiền tệ, thúc đẩy chi tiêu công và cải cách cơ cấu toàn diện.

Cần nhớ lại là trước khi có sự đồng thuận áp đảo của cử tri Nhật Bản dành cho chương trình nghị sự về chính sách kinh tế vĩ mô của Thủ tướng Shinzo Abe trong cuộc bầu cử Hạ viện ngày 14/12/2014, phần lớn người dân Nhật Bản đều vô cùng ghét viễn cảnh phải quay về quỹ đạo kinh tế ảm đạm lan khắp đất nước. Nhưng chính sách Abenomics đã mang lại một sức sống mới trong đời sống kinh tế chính trị của đất nước Nhật Bản.

Theo Koichi Hamada, cố vấn kinh tế đặc biệt của Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe, khi “mũi tên” đầu tiên của Abenomics - một chương trình kích thích tài khóa - được đưa ra, phản ứng tức thời của các thị trường tài sản là khá tích cực. Mũi tên thứ hai của Abenomics - chính sách nới lỏng tiền tệ - đã tăng cường những tác động này.

Trong hai năm sau đó, thị trường chứng khoán Nhật Bản đã tăng gần gấp đôi về giá trị, sự giàu có của người tiêu dùng Nhật Bản do đó cũng tăng lên. Hơn nữa, đồng yên đã giảm gần 1/3 so với đồng USD, từ khoảng 80 yên xuống gần 120 yên đổi một USD, tiếp thêm sinh lực cho các ngành xuất khẩu của Nhật Bản.

Tất nhiên, cũng có một số trở ngại nhất định: GDP của Nhật Bản giảm liên tục trong quý hai và quý ba của năm 2014. Nhưng không thể đổ lỗi sự suy thoái (kết quả của việc tăng thuế tiêu thụ từ 5% lên 8% vào tháng 4 năm đó) cho Abenomics.

Hai mũi tên đầu tiên của Abenomics đều nhằm mục đích kích cầu - và chúng đều vô cùng hiệu quả. Tăng thuế tiêu thụ là cần thiết để duy trì tầm xa của những mũi tên này. Thật không may, mức tăng là quá lớn để giữ chúng ở độ cao mong muốn.

Tin tốt là những tác động của việc tăng thuế này chỉ là tạm thời. Ngay sau đó, tác động của nó bắt đầu giảm, và sản lượng công nghiệp sẽ bắt kịp mức công suất tối đa. Khi lượng cầu bắt đầu vượt quá nguồn cung, chính sách kích cầu sẽ ngày càng trở nên không hiệu quả, và đó chính là lúc để bắt đầu mũi tên thứ ba của Abenomics: những cải cách cơ cấu nhằm thúc đẩy tăng trưởng.

Kết quả tích cực

Nhiệm vụ đầu tiên là loại bỏ, hay chí ít là giảm thiểu những quy định của chính phủ đang bóp nghẹt sự năng động của nền kinh tế. Hệ thống hiện tại luẩn quẩn và phức tạp đến nỗi phải mất đến hơn ba thập kỷ mới mở được một trường y khoa mới ở Tokyo. Tương tự, các chuyến bay đến sân bay Haneda, một điểm nối chuyến thuận tiện đến khu vực thành phố Tokyo, đã được xếp lịch theo hạn ngạch. Đây không phải là công thức cho một nền kinh tế thành công trong dài hạn.

Hơn nữa, chính phủ Nhật Bản lúc đó đang cố gắng thúc đẩy việc hoàn tất các cuộc đàm phán cho Hiệp định TPP, được cho là sẽ cải thiện đáng kể triển vọng thương mại của Nhật Bản, kể cả trong các lĩnh vực nhạy cảm như nông nghiệp, trong đó việc xuất khẩu nhóm hàng hóa tiêu dùng nhanh như hoa và rau quả sẽ được hưởng lợi. Mặc dù sau đó Hoa Kỳ đã rút ra khỏi hiệp định này nhưng CPTPP (phiên bản của TPP không có Mỹ) vẫn được 11 thành viên còn lại ký kết vào đầu tháng 3/2018 và chính thức có hiệu lực vào cuối năm 2018.

Tiếp đến, các nhà lãnh đạo của Nhật Bản cũng phải tìm giải pháp để mở rộng lực lượng lao động, hiện đang phải đối mặt với những khó khăn nghiêm trọng, phần lớn là do sự già đi một cách nhanh chóng của dân số. Trong khi quy mô dân nhập cư không lớn mà Nhật Bản vẫn chưa chịu nhượng bộ, một trong những giải pháp tương đối đơn giản là tăng cường tỉ lệ phụ nữ trong lực lượng lao động. Mức tăng 10% trong tỉ lệ nữ tham gia lực lượng lao động Nhật Bản - một mục tiêu hoàn toàn có thể đạt được - sẽ tương đương với mức tăng 5% trong toàn bộ lực lượng lao động.

Cuối cùng, chính phủ Abe phải giảm tỷ suất thuế doanh nghiệp về mức gần hơn với các tiêu chuẩn quốc tế. Trong bối cảnh cạnh tranh quốc tế ngày càng khốc liệt để thu hút đầu tư nước ngoài, giảm thuế doanh nghiệp trên thực tế sẽ làm tăng doanh thu thuế cho Nhật Bản bằng cách thúc đẩy các công ty đầu tư kho dự trữ tiền mặt khổng lồ của họ vào các hoạt động hiệu quả hơn.

Việc thực thi chính sách Abenomics đã đem lại những kết quả tích cực cho nền kinh tế Nhật Bản, đặc biệt là những thành công với 2 mũi tên đầu tiên là bơm tiền vào thị trường thông qua kích thích hệ thống tài chính và tạo việc làm thông qua chính sách nới lỏng của Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ). Chính sách trọng tăng trưởng trong Abenomics, đặc biệt là chương trình mua lại trái phiếu của BOJ đã làm tốc độ tăng trưởng GDP của nước này lấy lại mức tăng trưởng dương, đặc biệt vào năm 2013, thời điểm bắt đầu thực thi chính sách Abenomics.

Việt Nam được gì từ Abenomics?

Theo Tiến sĩ Nguyễn Cẩm Tâm (Học viện Tài chính), bên cạnh những tác động rõ ràng đối với sự phục hồi kinh tế Nhật Bản, chính sách Abenomics còn tạo được những ảnh hưởng tích cực đến quan hệ kinh tế giữa Nhật Bản với các nước Đông Nam Á, trong đó có Việt Nam.

Theo chiến lược tăng trưởng của Abenomics, Chính phủ Nhật Bản hướng tới tăng cường đầu tư cho hạ tầng ở nước ngoài. Phương châm mà chính phủ nước này đề ra là dự kiến đến năm 2020 sẽ đầu tư khoảng 30.000 tỷ Yên cho cơ sở hạ tầng ở nước ngoài, trong đó, Việt Nam là điểm đầu tư được Nhật Bản đặc biệt coi trọng. Nếu Nhật Bản đẩy mạnh đầu tư cơ sở hạ tầng tại Việt Nam thì hệ thống cơ sở hạ tầng ở Việt Nam sẽ hoàn chỉnh hơn và có lợi cho cả hai nước.

Abenomics cũng đề cao vấn đề cải thiện thị trường lao động của Nhật Bản bằng cách nới lỏng luật tuyển dụng lao động nước ngoài, đặc biệt là những lao động có trình độ và tài năng. Nhật Bản có chủ trương tiếp nhận lao động Việt Nam sang làm việc và nhiều doanh nghiệp đang tiếp nhận các thực tập sinh của Việt Nam. Chính phủ Nhật Bản đã mở rất nhiều những đặc khu kinh tế, trao quyền cho doanh nghiệp tự do lựa chọn lao động, đây là những cơ hội cho thị trường xuất khẩu lao động của Việt Nam.

Ngoài ra, trong chiến lược tăng trưởng của Abenomics, Nhật Bản còn chú trọng phát triển các ngành dịch vụ, trong đó có dịch vụ chăm sóc người già. Dịch vụ này đòi hỏi rất nhiều hộ lý, điều dưỡng viên. Đây là một lĩnh vực mà 2 nước có thể thúc đẩy hợp tác.

Ý kiến (0)
Cùng chuyên mục
TP.HCM lên đề án cấp sổ đỏ cho 80.000 nền đất và căn hộ

TP.HCM lên đề án cấp sổ đỏ cho 80.000 nền đất và căn hộ

(VNF) - Tại TP. HCM, từ thời điểm Luật Đất đai năm 2013 có hiệu lực (ngày 1/7/2014) đến tháng 4/2023, có 81.085 căn thuộc nhiều dự án chưa được cấp sổ hồng do còn nhiều vướng mắc.

AI là 'số hoá bản thân con người, là lao động tạo ra tài sản cho con người'

AI là 'số hoá bản thân con người, là lao động tạo ra tài sản cho con người'

(VNF) - Theo ông Ngô Sơn Dương - CEO INGO Digital Transformation, AI giúp con người hiểu rõ mình hơn, là “người lao động” tạo ra “tài sản” cho người sở hữu nó.

Nhà phố Bình Dương: ‘Cân não’ giữa người bán và người mua

Nhà phố Bình Dương: ‘Cân não’ giữa người bán và người mua

(VNF) - Nhiều nhà đầu tư cá nhân cho rằng, thị trường nhà phố Bình Dương đã có tín hiệu chuyển biến tích cực, nhưng người mua vẫn có tâm lý khó chấp nhận sản phẩm chào bán với giá cao và hình thành trong tương lai.

Bất ngờ ngân hàng có lợi nhuận tăng gấp 70 lần trong quý I/2024

Bất ngờ ngân hàng có lợi nhuận tăng gấp 70 lần trong quý I/2024

(VNF) - Trong quý I/2024, PVcomBank ghi nhận lợi nhuận trước thuế đạt 344 tỷ đồng, gấp gần 70 lần cùng kỳ. Hoạt động mua bán chứng khoán đầu tư lãi đột biến là nguồn thu đóng góp chính trong tổng thu nhập hoạt động của nhà băng này.

Cấm phân lô, bán nền: Thổ cư không thể tách bán, bố mẹ không chia được đất cho con?

Cấm phân lô, bán nền: Thổ cư không thể tách bán, bố mẹ không chia được đất cho con?

(VNF) - Việc quy định sẽ không cho phân lô bán nền tại 105 thành phố, thị xã theo Luật Kinh doanh Bất động sản 2023 áp dụng sớm từ 1/7/2024 được cho là sẽ giúp thị trường thanh lọc các nhà đầu tư yếu kém. Tuy nhiên quy định này cũng sẽ khiến nhiều người dân lo lắng.

VNG bắt tay 'ông lớn' ngành game Roblox

VNG bắt tay 'ông lớn' ngành game Roblox

(VNF) - Trong khuôn khổ Ngày hội Game Việt Nam (Gameverse) 2024, VNG và Roblox đã chính thức công bố việc hợp tác giữa 2 bên tại thị trường Việt Nam.

Phó Thủ tướng yêu cầu: Thanh tra thị trường vàng, không để chậm trễ hơn nữa

Phó Thủ tướng yêu cầu: Thanh tra thị trường vàng, không để chậm trễ hơn nữa

(VNF) - Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Khái yêu cầu Ngân hàng Nhà nước và các bộ ngành liên quan cần khẩn trương rà soát, thanh kiểm tra thị trường vàng ngay trong tháng 5/2024.

Bão địa từ cường độ mạnh tấn công Trái đất: Tạo cực quang bất thường, gây gián đoạn liên lạc

Bão địa từ cường độ mạnh tấn công Trái đất: Tạo cực quang bất thường, gây gián đoạn liên lạc

(VNF) - Một cơn bão địa từ với cường độ G5 - "cực mạnh" đã tấn công Trái đất vào ngày 10/5 (giờ Mỹ), tạo ra cực quang tại khu vực Bắc Mỹ nhưng đi kèm nguy cơ làm gián đoạn nguồn điện và thông tin liên lạc.

Bắt nữ 'thầy cúng' lừa đảo đầu tư BĐS chiếm đoạt 260 tỷ đồng

Bắt nữ 'thầy cúng' lừa đảo đầu tư BĐS chiếm đoạt 260 tỷ đồng

(VNF) - Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Nam Định đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can và ra lệnh bắt bị can đối với Bùi Thị Ninh về tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”.

TP.HCM: 283 dự án đầu tư công chậm tiến độ

TP.HCM: 283 dự án đầu tư công chậm tiến độ

(VNF) - UBND TP. HCM vừa báo cáo Bộ Kế hoạch và Đầu tư về việc giám sát, đánh giá tổng thể về đầu tư năm 2023.